เมนู

สญฺญากฺขนฺโธ … สงฺขารกฺขนฺโธ… วิญฺญาณกฺขนฺโธ เวทนาขนฺเธน… สญฺญากฺขนฺเธน… สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโตติ? อามนฺตาฯ หญฺจิ วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโต , เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโต’’ติฯ

[474] ยถา ติลมฺหิ เตลํ อนุคตํ อนุปวิฏฺฐํ, อุจฺฉุมฺหิ รโส อนุคโต อนุปวิฏฺโฐ; เอวเมว เต ธมฺมา เตหิ ธมฺเมหิ อนุคตา อนุปวิฏฺฐาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป.…ฯ

สมฺปยุตฺตกถา นิฏฺฐิตาฯ

7. สตฺตมวคฺโค

(65) 3. เจตสิกกถา

[475] นตฺถิ เจตสิโก ธมฺโมติ? อามนฺตาฯ นนุ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา จิตฺเตน สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณาติ? อามนฺตาฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา จิตฺเตน สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณา, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘นตฺถิ เจตสิโก ธมฺโม’’ติฯ

ผสฺโส จิตฺเตน สหชาโตติ? อามนฺตาฯ หญฺจิ ผสฺโส จิตฺเตน สหชาโต, เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ผสฺโส เจตสิโก’’ติฯ เวทนา…เป.… สญฺญา… เจตนา… สทฺธา… วีริยํ… สติ… สมาธิ… ปญฺญา… ราโค… โทโส… โมโห…เป.… อโนตฺตปฺปํ จิตฺเตน สหชาตนฺติ? อามนฺตาฯ หญฺจิ อโนตฺตปฺปํ จิตฺเตน สหชาตํ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘อโนตฺตปฺปํ เจตสิก’’นฺติฯ

[476] จิตฺเตน สหชาตาติ กตฺวา เจตสิกาติ? อามนฺตาฯ ผสฺเสน สหชาตาติ กตฺวา ผสฺสสิกาติ [ผสฺสิกาติ (ปี. อฏฺฐ.)]? อามนฺตาฯ จิตฺเตน สหชาตาติ กตฺวา เจตสิกาติ? อามนฺตา ฯ เวทนาย… สญฺญาย… เจตนาย… สทฺธาย… วีริเยน… สติยา… สมาธินา… ปญฺญาย… ราเคน… โทเสน… โมเหน…เป.… อโนตฺตปฺเปน สหชาตาติ กตฺวา อโนตฺตปฺปาสิกาติ [อโนตฺตปฺปิกาติ (?)]? อามนฺตาฯ

[477] นตฺถิ เจตสิโก ธมฺโมติ? อามนฺตาฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา –

‘‘จิตฺตญฺหิทํ เจตสิกา จ ธมฺมา,

อนตฺตโต สํวิทิตสฺส โหนฺติ;

หีนปฺปณีตํ ตทุภเย วิทิตฺวา,

สมฺมทฺทโส เวทิ ปโลกธมฺม’’นฺติฯ

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตาฯ เตน หิ อตฺถิ เจตสิโก ธมฺโมติฯ

นตฺถิ เจตสิโก ธมฺโมติ? อามนฺตาฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา – ‘‘อิธ, เกวฏฺฏ, ภิกฺขุ ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ จิตฺตมฺปิ อาทิสติ เจตสิกมฺปิ อาทิสติ วิตกฺกิตมฺปิ อาทิสติ วิจาริตมฺปิ อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’’’นฺติ [ที. นิ. 1.485]ฯ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตาฯ เตน หิ อตฺถิ เจตสิโก ธมฺโมติฯ

เจตสิกกถา นิฏฺฐิตาฯ

7. สตฺตมวคฺโค

(66) 4. ทานกถา

[478] เจตสิโก ธมฺโม ทานนฺติ? อามนฺตาฯ ลพฺภา เจตสิโก ธมฺโม ปเรสํ ทาตุนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ …เป.… ลพฺภา เจตสิโก ธมฺโม ปเรสํ ทาตุนฺติ? อามนฺตาฯ ลพฺภา ผสฺโส ปเรสํ ทาตุนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ …เป.… ลพฺภา เวทนา…เป.… สญฺญา… เจตนา… สทฺธา… วีริยํ… สติ… สมาธิ… ปญฺญา ปเรสํ ทาตุนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป.…ฯ